اسیدوز شکمبه چیست ؟
تعریف ساده از اسیدوز شکمبه همراه با بیان دلایل آن
به قلم : امید قربانی
کتاب ها و مجامع علمی عموما بیماری های مرتبط با دام رو کمی پیچیده بیان کردن به همین دلیل برای بسیاری از دامداران فهم مطالب کمی سخت و دشواره!
در این مقاله کوتاه تصمیم گرفتم یکی از شایع ترین بیماری های مرتبط با دامپروری رو به زبانی بسیار ساده برای همه عزیزان توضیح بدم .
قبل از هر چیز این نکته بسیار مهم، ارزشمند و کلیدی رو بدونید که همه ی بیماری های مرتبط با دام از دو حالت خارج نیستن :
۱: یا متابولیکی هستن
۲: یا غیر متابولیکی
متابولیک یا متابولیسم در واقع همون تجزیه و گوارش انواع غذا درون بدن حیوانات هست .
پس بیماری های متابولیکی ، همون بیماری هایی هستن که در اثر غذا خوردن بوجود میان .
باتوجه به تعریف بالا اینطور نتیجه گیری میکنیم که : اسیدوز شکمبه یک بیماری متابولیکی هست یعنی از اون دسته بیماری هایی که مستقیما با غذا خوردن حیوان ارتباط داره !
نکته بسیار مهم بعدی اینه که : اندام یا عضو اصلی که با بیماری اسیدوز مرتبط میشه ، شکمبه دام هست .
تعریفِ اسیدوز شکمبه به طور خیلی خلاصه :
کاهش PH شکمبه همراه با افزایش اسید لاکتیک شکمبه !
به عبارتی ساده تر : وقتی که PH شکمبه دام از حالت نرمال کمتر میشه ، اسید لاکتیک شکمبه به صورت خودکار افزایش پیدا میکنه . این حالت برای دام ، یک بیماری قلمداد میشه که بهش اسیدوز شکمبه میگن !
گرچه تعریف اسیدوز در یک خط و به صورت خیلی خلاصه وار و ساده انجام شد اما همین یک خط میتونه در بسیاری از مواقع نتایج مهلکی رو بهمراه داشته باشه و دام رو به کام مرگ بکشونه !
اسیدوز لاکتیک شکمبه به دنبال مصرف ناگهانی و به مقدار زیادِ کربوهیدرات های سهل الهضم رخ میده .
در این فرایند حجم قابل توجهی از اسید های چرب فرار و اسید لاکتیک تولید میشه و بدنبالش کاهش PH شکمبه شروع میشه .
میدونیم که PH بهینه برای تجزیه ی سلولز , پروتئین و دامیناسیون , 6-7 هست . اما در جریان اسیدوز شدن شکمبه با افتِ فاحش این عدد مواجه هستیم .
همونطور که عرض شد علت اصلی این رخداد مصرف یکباره , ناگهانی و مقدار زیادِ غلات ( کربوهیدرات ها ) هست .
این تغییر تغذیه ای به دلایل مختلفی میتونه پیش بیاد :
1: همگن نبودن TMR و انتخابی شدن خوراک برای دام
۲: افزودن بیش از نیاز غلات به خوراک
۳: عدم گروه بندی مناسب دام ها
۴: دسترسی بدون کنترل دام به غلات
بنابراین ضرورت داره تا نسبت به تغذیه ی دام و عدم درگیری گله به اسیدوز شکمبه هوشیاری و توجه بیشتری داشته باشیم .
اسیدوز شکمبه اگه به مرحله حاد برسه ، میتونه در عرض ۳ ساعت حیوان رو به کام مرگ بکشونه . و اساسأ به همین دلیل هست که اسیدوز حاد رو یکی از اصلی ترین عوامل مرگ ناگهانی دام میدونن !
ضمن تشکر و قدردانی از شما مخاطب ارجمند ، تقاضامندیم چنانچه در ارتباط با اسیدوز شکمبه تجربه ای دارید برای ما و سایر مخاطبین این وبسایت بنویسید.
نویسنده : مهندس امید قربانی
کارشناس و تحلیلگر اقتصاد کشاورزی و دامپروری / مدیر عامل شرکت توسعه دامپروری اندیشه مهر / مدیر گروه تخصصی صنعت دام ایران در تلگرام
