تلخ شدن شیر بر اثر مصرف علوفه ها
به قلم : امید قربانی
حدودا سه سال پیش بود که یک لیست از طعم های غیر طبیعی شیر همراه با دلایل پدید آمدن این طعم ها را برای دامداران عزیز ارائه کردم . که حدودا 14 فقره طعم غیر طبیعی در شیر بود .
اکنون و در این مجال تصمیم داریم یکی از آن طعم ها ( تلخی ) و ارتباطش با مصرف علوغه در تغذیه گاوهای شیری را توضیح بدهم .
طعم و مزه نامطبوع و نامتعارف شیر عمدتا ناشی از یکی از سه عامل زیر میتواند باشد :
1: غذایی و پیش از تولید شیر در بدن دام
2: فیزیولوژیکی و زمان تولید شیر در بدن دتم
3: فیزیکی و شیمیایی و بعد از تولید شیر
که هرکدومش میتونه چندین مولفه و عامل داشته باشه . موضوعِ گفتگوی کنونیِ ما حوزه غذایی و پیش از تولید شیر است .
علوفه ها میتونن باعث تغییر در طعم و بوی شیر بشن . که همینا هم باز دو دسته هستن :
1: ذات و ماهیتِ تغییر دهنده
2: غیرِ ذاتی اما متاثر از عوامل دیگه
برخی از علوفه ها چه سالم و تمیز باشن و چه ناسالم باشن ، در صورت خورده شدن توسط گاو مستقیما روی طعم و بوی شیر اثر میذارن . چون ذاتِشون اینگونه اقتضا میکنه !
اما برخی دیگه از علوفه ها مانند یونجه و سیلو ، ذاتا طعم شیر رو تغییر نمیدن اما اگه تحت تاثیر یک سری عوامل قرار بگیرن ، میتونن باعث تغییر در طعم و بوی شیر بشن .
اینم قابل ذکر هست که خودِ تلخ بودن ، سه نوع هست :
1: تلخ نفتی
2: تلخ زیتونی
3: شور تلخی
با اون شماره 3 که تلخی شیر همراه با شوری هست کاری نداریم اینجا چون مبحثش یه چیز دیگه ست . پس وقتی میگیم شیر تلخ شده یعنی یکی از شماره های یک یا دو !
تلخ شدن شیر عمدتا ناشی از یکی از دو عامل زیر هست :
1: اکسیداسیون
2: لیپولیز
به عبارتی یا یه چیزی توی علوفه وجود داره که باعث شده غشای لیپاز شیر بشکنه و شیر تلخ بشه
و یا علوفه محتوی چیزی هست که روی اسیدهای شیر داره اثر میذاره و تلخش میکنه !
سیلو و تلخی شیر
گاوها ، طی نیم ساعت بعد از خوردن سیلو یا بو کردنش ، استعداد وارد کردن گ طعم و بوی اون سیلو به شیر رو دارن و اگه یک ساعت بعدش بخوایم شیر بدوشیم از اون گاو ، بیشترین درصد تغییر در شیر رو میبینیم .
1: الکل سیلوی ذرت اگه بالا باشه توی طعم شیر نشون داده میشه
2: کتون سیلو میتونه باعث تغییر طعم شیر بشه
3: سیلوی حاوی مایکوتوکسین میتونه طعم شیر رو تغییر بده
4: سیلوی حاوی باسیلوس سریوس میتونه طعم شیر رو تغییر بده
5: سیلوی بوتیریکی میتونه باعت تغییر طعم شیر بشه
6: سیلوی کلستریدیال میتونه طعم شیر رو تغییر بده
7: سیلویی با بوی سرکه تند ، طعم شیر رو تغییر میده
و به طور کلی اگه سیلوی ذرت فاقد آنتی اکسیدان کافی باشه و این موضوع در الباقی اقلام هم درنظر گرفته نشه باعث تغییر طعم شیر میشه .
شیر برای اینکه بودار و طعم دار بشه یکی از راه های زیر رو باید طی کنه :
1: بینی ، ریه و خون
2: دهان ، گوارش ، خون
در هر صورت ، شیر طعم و مزه ی خودش رو از خون دریافت میکنه و این خون یا در دستگاه تنفسی آلوده میشه و یا در دستگاه گوارشی .
بنابراین برخی مواقع حتی بدون خورده شدن اقلام غذایی خاص هم شیر میتونه متأثر بشه مانند بوی ناشی از تجمع کود در اطراف بهاربند و نزدیک دامها و…
نویسنده: مهندس امید قربانی
کارشناس دامپروری و تحلیلگر اقتصاد کشاورزی/ مدیر عامل گروه مهندسی توسعه دامپروری اندیشه مهر/ مدیر گروه تخصصی صنعت دام ایران در تلگرام
مقالات و مطالب آموزشی بیشتری در اینجا بخوانید:
من برای ریاست جمهوری نیامده ام
اثر افزایش شیردوشی بر عملکرد گاوهای شیری
طعم های غیر طبیعی شیر را بشناسید