خطر حملات پانیک
مدیریت استرس در گاو های شیری
به قلم: امید قربانی
عموماً همه ی ما با موضوع استرس ، هیجانات منفی روانی و فشار های عصبی در دام و دامپروری آشنایی خوب یا نسبی داریم و تقریباً میشه گفت که هیچ دامداری نیست که این موضوع رو توی دامداری ندیده باشه .
استرس و فشار عصبی در انسان ها نیز به عنوان دشمن درجه ی یک قلب به شمار میاد و توصیه همیشگی پزشکان برای ما اینه که سعی کنیم در مغرض استرس های مداوم قرار نگیریم
به عنوان نمونه ، استرس های ناگهانی و فشار عصبی در حوزه پرورش طیور یکی از معضلات جدی هست که در اغلب مواقع تلفات سنگینی هم به بار میاره . گله های شتر مرغ باوجود داشتن جثه های بزرگ اما در مواجهه با استرس های کوچک هم حساس هستن و میتونن تلف بشن . گله هایی از شترمرغ رو سراغ داشتیم که به دلیل صدای ناگهانی هواپیمای سمپاش از پا در اومدن ؛
در دامداری ها هم این استرس ها وجود دارن . استرس ها و فشار های عصبی که در نتیجه ی عوامل مختلفی مانند : ترس های حاصل از واکسیناسیون و انواع درمان های دامپزشکی ، فشار عصبی ناشی از گرما ، اختلالات عصبی حاصل از سرمای شدید ، ترس های ناشی از خشونت پرسنل و رفتار خشن افراد در فارم ، استرس های ناشی از تغییر کیفیت اقلام غذایی ، استرس هایی که در نتیجه ی بهم ریختگی برنامه های زمان بندی شده بوجود میاد ، هیجانات حاصل از فحلی بویژه در تلیسه ها ، ترس و اضطراب گاوها در اثر آبستنی به ویژه برای البسه ها و شاید بشه تا صد ها مورد از عوامل مختلف که در ایجاد استرس و فشار عصبی موثر هستند رو ذکر کرد ؛
استرس ها عمدتا هیجانات عصبی زود گذر هستن که با برطرف شدن و از بین رفتن عامل ، این استرس ها هم محو میشن و دام به شرایط طبیعی خودش برمیگرده .
اما گاهی اوقات همین استرس های آنی و گذرا تحتِ تاثیر یک سری شرایط خاص یا بوجود اومدن عوامل ثانویه ، تشدید شده و تبدیل به گونه ای حمله عصبی پایدار میشن که ممکنه خطر آفرین باشه .
خطر حملات پنیک در دام
حمله پانیک در واقع همون استرس هایی هستن که هم ادامه پیدا کردن و هم تشدید شدن . حالتی مثل سکته که به دلیل اختلال شدید در دستگاه عصبی و سایر نارسایی ها رخ میده !
در حمله ی پنیک که عموما در عرض ۱۵ دقیقه به اوجِ خودش میرسه علائم زیر روی دام بروز میکنه :
1: لرزشِ اندامی
2: تپش قلب
3: تعریق
4: اسپاسم عضلانی
مطمئنا دامپزشکانِ عزیز ما اریتمی قلبی ناشی از حمله ی پنیک رو به راحتی میتونن تشخیص بدن و اونو از سایر عوامل بوجود آورنده ی آریتمی قلبی میتونن تفریق کنن !
نکته بسیار مهم در این موضوع که باید مورد توجه و دقت زیاد از طرف دامداران قرار بگیره اینه که : اگه حمله های شدید عصبی ( حمله پانیک ) ادامه داشته باشه و فورا کنترل نشه ، به راحتی میتونه منجر به مرگ دام بشه !
یکی از مهمترین عواملی که میتونه در تداوم حملات پانیک موثر باشه ، اختلالات درمانی و دارویی در فرایندِ مواجهه با انواع بیماری های دامی هستن .
به عنوان نمونه : گوساله هایی که مادرشون دوران خشکی و دوره انتظار زایمان رو تحت تاثیر استرس گرمایی قرار داشته باشن ، بیشتر مشاهده میشه .
حمله ی پنیک همچنین میتونه باعث سقط جنین در دامِ های ابستن بشه . علاوه بر این حمله ی پانیک میتونه تولیدِ شیر رو به صورت دراز مدت تحت تاثیر قرار بده و به نحو چشمگیری تولید شیر رو کاهش بده !
نویسنده: مهندس امید قربانی
کارشناس دامپروری و تحلیلگر اقتصاد کشاورزی/ مدیر عامل گروه مهندسی توسعه دامپروری اندیشه مهر/ مدیر گروه تخصصی صنعت دام ایران در تلگرام
