اثر موجی ، مخرب تر از جنگ
به قلم : امید قربانی
مشکلات و معضلات ( اقتصادی / اجتماعی /فرهنگی ) برخلاف ظاهرِ آرام و ساکتی که از خودشون نشون میدن ، ساکن و آرام نیستن بلکه مثل یک موجود زنده ، قابلیت رشد و حرکت و بزرگتر شدن دارن .
مخصوصا مشکلات اقتصادی و معیشتی که به راحتی و در حداقل زمان میتونن از حالت یک نطفه کوچک ، طی حرکت های تهاجمی با بلعیدنِ انرژی و منابع اطراف خودش ، لحظه به لحظه بزرگتر و بزرگتر بشه تا اینکه به مرحله ی هیولایی و اژدهایی منتهی بشه . درست مثل انواع عفونت ها در کالبد و جسم یک موجود زنده که اگه به موقع درمان نشه ، در نهایت منجر به مرگ و مردن اون جاندار میشه !
مشکلات و معضلات جامعه هم همین ویژگی هیولا شدن رو دارن . که اگه به موقع و در زمان درستش و در نطفه درمان و برطرف نشن ، احتمال اینکه به یک تومور بدخیم تبدیل شده و باعث مرگ جامعه بشن بسیار بالاست .
نتیجه ی تمامِ آنچه که از مشکلاتِ امروز جامعه ی ایران میبینم ، بوجود اومدن یک پدیده ی بسیار پلشت و اهریمنی و نامبارک هست که تحت عنوان ( اثر موجی ) تعریف شده .
نمیتونیم و اصلأ اجازه نداریم که وقتی از جامعه و مردم و هنجارها و ناهنجاری های عمومی حرف میزنیم ، بخوایم اونقدر خوشبینانه و مستانه به موضوع نگاه و تحلیل کنیم که نهایتاً باعث انکار چنین هیولا هایی بشیم . خیر ، شوربختانه ، این پدیده دامنگیر جامعه ایران شده و ما همین الان در کانون اثر موجی داریم زندگی میکنیم .
اثر موجی صرفاً یک اصطلاح علمی و جامعه شناختی نیست بلکه این پدیده ی اهریمنی به دلیل تبعات بسیار وحشتناک ِ کوتاه یا بلند مدتی که داره حتی از جنگ هم فاجعه بار تر محسوب میشه .
فردای پس از جنگ ، میشه ویرانه ها و خرابی ها رو با همدلی و همیاری مردم و حکمرانی ، یواش یواش نوسازی و آباد کرد . اگرچه سخت و دشواره اما به هر حال طی چند سال میشه به نقطه مطلوب رسید .
اما در این سندرومِ و پدیده منحوس اجتماعی ، خودِ مردم جامعه تبدیل به بمب های مخرب و ویرانگری میشن که متاسفانه به دلیل ویژگی های خاصی که داره هر روز هم ویرانگر تر میشن . به عبارتی ساده تر : پدیده اثر موجی ، حتی کوچکترین فرصت هم برای بازسازی خرابی ها نمیده !
بیایم چشمای خودمون رو به واقعیت باز کنیم . هرچند میدونیم که این واقعیت ها ، چقدر تلخ و زهر آگین هستن اما چاره ای جز این نداریم . اختلال اقتصادی و به ویژه اقتصاد تولیدی و اقتصاد معیشتی ، تبعاتِ وحشتناکِ اجتماعی و فرهنگی بسیار زیادِ خودش رو داره نشون میده .
اولین علائم این تبعات دهشتناک هم اینه که سازمان ها و ارگان های دولتی برای نرمالیزه کردن و کنترل جوانب مختلف بازار ، هر روز به تعداد بیشتری بازرس و مأمور دارن نیاز پیدا میکنند . و متاسفانه این مسئله یک معنی بیشتر نداره : اینکه حجم ناهنجاری و انواع فساد های فردی و جمعی اقتصادی هر روز داره بزرگ تر و اژدهاتر میشه !
اختلاس ، رشوه ، کلاهبرداری ، سرقت ، بی انصافی ، بی وجدانی ، بد سازی ، کم فروشی ، احتکار و… ، اینا فقط بخش اول از اون تبعات دهشتناک اثر موجی هستن که داره هیکل پلشت و زشت خودش رو به مردم نشون میده .
موج دوم یا بخش دوم این پدیده پلشت اینه که سایر مردم ، انجامِ این ناهنجاری های اقتصادی رو حق طبیعی خودشون قلمداد میکنن ! این موضع ، یعنی عادی شدن فساد و انواع ناهنجاری در ساختار جامعه ، شروع یک سونامی بزرگ تخریبی در جامعه هست . همون بمبِ ویرانگرِ خطرناکی که بهش اثر موجی میگیم !
وقتی این بمب منفجر میشه ، دیگه جامعه به دانشمند و مهندس و معلم و شاعر و موسیقیدان و… نیاز نداره بلکه ضروری ترین نیازش ، افزایش نیروی بازرسی و مامور انتظامی و توسعه دادگاه ها و بیشتر شدن زندان ها و… میشه !
به عبارتی خیلی ساده تر : بوجود اومدن اثر موجی باعث میشه تا بودجه ای که قراره در سازندگی ، آبادانی ، تولید و رفاه جامعه خرج بشه ،تغییر وضعیت میده و در بگیر و ببند ها و انسداد ها و انواع خشونت ها خرج میشه .
سوگمندانه این موجِ مهلک توسط هیچ متخصص و دانشمندی قابل مهار شدن و کنترل نیست و تا مرحله مرگ کالبد ( جامعه / کشور ) ادامه پیدا میکنه . عصر عصا و شکافتن رودخانه ها هم که قرن هاست تموم شده پس هیچ معجزه ای هم به دادمون نخواهد رسید .
و آخرین نکته برای گوش های دردمند و متعهد و وطن پرست ایرانی : نباید کشور و مدیریت جامعه رو به دستِ پخمگان بسپاریم . خیلی از اینا فکر میکنن که دارن به نفع کشور و مردم اقدام میکنن در صورتی که اساسا دارن تیشه به ریشه کشور میزنن و با قلبی پاک ایران رو به دره های فروپاشی و سقوط هدایت میکنن !
نویسنده : مهندس امید قربانی
دانش آموخته جامعه شناسی سیاسی / کارشناس دامپروری و تحلیلگر اقتصاد کشاورزی/ مدیر گروه مهندسی توسعه دامپروری اندیشه مهر
